ANTWERPEN BINNEN DE WALLEN

De Geogids Antwerpen Historisch beperkt zich ruimtelijk en inhoudelijk tot het grondgebied binnen de middeleeuwse omwallingen die de auteur in zijn historisch-stedenbouwkundig relaas als de "Bourgondische omwalling" definieert. Ook de oudere omwallingen zijn genoemd naar figuren of geslachten onder wiens bewind de stadsuitbreidingen gerealiseerd werden. Dit is een innovatie van de geogidsen. Vanuit een geotoeristische invalshoek wordt de historiek van de metropool nadrukkelijk gelinkt aan zijn urbanistische groei. Prioritair is de benadering van het Antwerps verleden binnen een ruimere, geografische en historische context. Daarom opent elk van de zes hoofdstukken met een algemeen historisch kader dat onontbeerlijk is om het geschiedkundig relaas van Antwerpen beter te begrijpen. Daarna volgen de voornaamste gebeurtenissen en ontwikkelingen die in de desbetreffende periode in Antwerpen plaats vonden en waarvan bij voorkeur in het huidig stadsbeeld nog materiële aanknopingspunten weer te vinden zijn. In deze context krijgen uiteraard ook de musea die de historische ontwikkeling van de stad visualiseren, de nodige aandacht.

DE SCHELDE OPEN OF GESLOTEN:
EEN WERELD VAN VERSCHIL

Wanneer je Antwerpen op een geotoeristische wijze benadert en vergelijkt met andere steden in Vlaanderen, kom je tot de vaststelling dat de "Stad aan de Stroom" op een bijzonder dynamische, bij wijlen zelfs een dramatische en drastische ontwikkeling terugblikt. Een belangrijk scharnierin het middeleeuws groeiproces was ? 1296 toen de stad de Engelse wolstapel verwierf. Op basis van zijn internationale handel en multiculturele ingesteldheid beleefde Antwerpen in de 16de eeuw zijn absoluut, middeleeuws hoogtepunt maar deze euforie werd door de sluiting van de Schelde in 1585 voor lange tijd beteugeld. Antwerpen herleefde in alle opzichten pas na 1863 toen de Schelde onvoorwaardelijk terug open ging en alle grenzen -zelfs letterlijk- vervaagden. Vaak ging men bij stadsrenovaties bijzonder drastisch te werk waarbij slechts weinig van het verleden gespaard bleef. Een voorbeeld van dergelijke grondige aanpak is de kaalkap van de Scheldekaaien tussen 1878 en 1885 waarbij, met uitzondering van het Steen, het embryonale Andoverpis verregaand verminkt werd. De jongste renovaties en restauraties gebeuren met meer aandacht en respect voor erfgoed zoals de herbestemming van oude pakhuizen tot woonfunctie.

 

GEOTOERISTISCHE STADSWANDELINGEN
Het geotoerisme wil per definitie de cultuurtoerist zelf het verleden laten reconstrueren aan de hand van nog resterende materiële en/of visuele aanknopingspunten. Deze doelstelling komt optimaal tot uiting in de twee stadswandelingen die de Geogids Antwerpen Historisch als een stijlvolle apotheose afsluiten. In deze geotoeristische stadsverkenningen hebben de Antwerpse pleinen en markten een sleutelpositie: het zijn pleisterplaatsen waaraan de historische ontwikkeling vastgeknoopt is. Je stapt van het ene naar het andere plein en stelt vast dat ze van velerlei aard, oorsprong en ouderdom zijn.

GEOTOERISTISCHE KAART
Het parcours van de stadswandelingen staat op de Geotoeristische Kaart die als een losbladig document aan deze geogids toegevoegd is. Op deze kaart zijn tevens de diverse stadsuitbreidingen in beeld gebracht. Elke stadswandeling is geïllustreerd met negen "sfeerbeelden" ? aan U de uitdaging om deze in de juiste volgorde te plaatsen !

PRAKTISCH
* 128 bladzijden in een handig A5-formaat.
* Geplastifieerde kleurenkaft.
* Geïllustreerd met zwartwit- en kleurenfoto’s.
* Geotoeristisch kaart in kleur op A3-formaat.
* Verkrijgbaar in de boekhandel of te bestellen bij GEORETO, Rozenstraat 11, 3720 Kortessem. Tel. en Fax (011) 37 52 54. Email: georeto@pandora.be.

INHOUDSTAFEL
Hoofdstuk 1. Het ontstaan van (het markgraafschap) Antwerpen p. 5
1.1. De preromeinse periode p. 5
1.2. De Gallo-Romeinse tijd p. 6
1.3. De Frankisch-Merovingische tijd p. 9
1.4. De Karolingische periode p. 13
1.5. Het markgraafschap Antwerpen p. 15
Hoofdstuk 2. Antwerpen, een Brabantse stad p. 19
2.1. De evolutie voor 1296 p. 19
2.2. De evolutie na 1296 p. 26
Hoofdstuk 3. De Late Middeleeuwen en het Ancien Régime. p. 35
3.1. Bourgondisch Antwerpen p. 35
3.2. Habsburgs Antwerpen p. 39
3.3. Spaans Antwerpen p. 57
3.4. Oostenrijks Antwerpen p. 73
Hoofdstuk 4. Antwerpen onder Frankrijk en Holland. p. 77
Hoofdstuk 5. Antwerpen in de 19de eeuw p. 83
Hoofdstuk 6. Antwerpen in de 20ste eeuw p. 99
Geotoeristische Stadswandeling Antwerpen Zuid p. 105
Geotoeristische Stadswandeling Antwerpen Noord p. 116